Khi cựu quan chức “mưu sinh” tại doanh nghiệp

Thứ bảy 26/10/13 11:31 AM

Lê Phú Hùng

Như bao nhiêu người khác, các cựu quan chức cũng là con người – là công dân và tất nhiên, họ cũng có những nhu cầu cơ bản như mọi người khác – có quyền lợi và nghĩa vụ như mọi công dân khác.

Do chất lượng cuộc sống hiện nay đã tốt hơn trước đây rất nhiều, nên số người đã bước vào tuổi 60 – 70 vẫn mạnh khỏe và minh mẫn khá phổ biến. Sau mấy mươi năm phục vụ đất nước, đến khi nghỉ hưu, các cựu quan chức tuổi lục tuần có quyền lựa chọn cho mình cuộc sống theo sở thích tùy vào điều kiện của bản thân và gia đình. Có người thì trở về quê “ở ẩn” hoặc “vui thú điền viên”, có người thì tham gia các hoạt động từ thiện – xã hội, có người chỉ ở nhà “đuổi gà cho vợ”.

Thời gian gần đây, ở nước ta đã xuất hiện thêm một trào lưu mới, đó là hiện tượng nhiều vị quan chức sau khi nghỉ hưu đã “dấn thân” vào chốn thương trường bằng việc nắm giữ những vị trí quan trọng khác nhau trong doanh nghiệp. Liệu đây có thật sự là một hiện tượng tự nhiên, bình thường, phù hợp với quy luật cuộc sống hay bên trong còn ẩn chứa điều gì khuất tất, nhạy cảm?

1. Bình thường

Nhiều người cho rằng, khi xã hội có nhu cầu, năng lực bản thân các cựu quan chức có thể đáp ứng và điều kiện sức khỏe của họ cho phép thì việc họ tham gia vào hoạt động của các doanh nghiệp ở nhiều vị trí khác nhau là hiện tượng hết sức bình thường.

Lấy ví dụ ở các nước phát triển như Mỹ, Canada hay EU… phần đông chính khách sau khi mãn nhiệm đều hội nhập với cuộc sống đời thường một cách tự nhiên và năng động. Chẳng hạn, các tổng thống hay thủ tướng của những nước này sau nghỉ hưu, ngoài việc dành thời gian để viết hồi ký hay đi diễn thuyết, còn đứng ra “đỡ đầu” cho các tổ chức từ thiện, xã hội hoặc giữ cương vị chủ tịch của các tổ chức phi chính phủ. Việc các chính khách mang hàm bộ trưởng, thứ trưởng và các quan chức địa phương sau khi “về vườn” đảm nhận ví trí chủ tịch hội đồng quản trị hoặc giám đốc điều hành ở các doanh nghiệp là hiện tượng khá phổ biến từ trước tới nay.

Ở nước ta, luật pháp không cấm việc này và truyền thống, đạo đức cũng không hề phê phán. Chuyện một vài quan chức sau khi nghỉ hưu cùng hợp tác với bạn bè hay tự mình đứng ra mở doanh nghiệp đã có từ lâu và ở những doanh nghiệp này, họ hoàn toàn có thể nắm giữ vai trò quản lý. Chẳng có gì phải ồn ào nếu những doanh nghiệp do các cựu quan chức điều hành, quản lý hoặc nắm giữ những vị trí quan trọng tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật và dòng tiền đầu tư của họ (trong trường hợp góp vốn mở doanh nghiệp) là tiền sạch.

Thực tế là hiện nay, đội ngũ cán bộ điều hành, quản lý doanh nghiệp ở nước ta đang thiếu trầm trọng. Theo các chuyên gia, nguồn nhân lực cao cấp trong lĩnh vực kinh doanh của nước ta chỉ mới đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu. Vì vậy, việc các cựu quan chức “mưu sinh” tại doanh nghiệp không những giải phóng được sức lao động, trí tuệ và thời gian “nhàn rỗi” của họ, mà còn giải được bài toán nan giải của không ít doanh nghiệp bấy lâu nay, đó là tình trạng thiếu nhân sự cao cấp.

2. Nhạy cảm

Bên cạnh những ý kiến cho rằng việc các cựu quan chức “mưu sinh” ở các doanh nghiệp là tích cực, không ít người cho rằng điều này ẩn chứa nhiều vấn đề nhạy cảm. Không chỉ các cựu quan chức trong lĩnh vực hành chính, tư pháp hay an ninh, quốc phòng làm việc cho doanh nghiệp mới nhạy cảm mà các cựu quan chức trong lĩnh vực khoa học, công nghệ làm việc cho doanh nghiệp cũng nhạy cảm không kém.

Sau mấy mươi năm phục vụ ở nhiều vị trí khác nhau trong các cơ chức năng của Nhà nước, nhiều vị quan chức nắm giữ nhiều bí mật quan trọng hoặc tạo dựng được những mối quan hệ và ảnh hưởng cá nhân ở một mức độ nào đó. Chẳng có gì bảo đảm rằng họ không sử dụng ảnh hưởng cá nhân của mình để tác động lên những chính sách công theo hướng có lợi cho doanh nghiệp hoặc sử dụng những mối quan hệ cá nhân của mình vào việc khai thác các thông tin và cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp từ bên trong các cơ quan Nhà nước.

Khả năng các cựu quan chức từng hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ tiết lộ những bí mật quan trọng mà họ đang nắm giữ để phục vụ và tối đa hóa lợi ích của những ông chủ mới cũng là một đề tài đáng bàn. Sẽ không bình thường nếu lãnh đạo của một viện giống cây trồng của Nhà nước sử dụng các nguồn lực của cơ quan vào việc nghiên cứu, lai tạo một giống cây trồng mới cho năng suất cao và chất lượng tốt nhưng “ém” lại, chờ đến khi nghỉ hưu mới chuyển giao thành quả nghiên cứu đó cho doanh nghiệp mà mình đang làm việc hoặc tham gia quản lý. Càng không bình thường hơn nữa nếu sự việc không phải ở một viện giống cây trồng mà là ở một cơ quan khoa học, công nghệ nào đó đang nắm giữ những bí quyết công nghệ lưỡng dụng (vừa phục vụ an ninh, quốc phòng vừa có thể phục vụ hoạt động kinh doanh). Trong khi muốn có được những thành tựu khoa học, công nghệ quan trọng phục vụ cho lợi ích quốc gia, Nhà nước phải đầu tư các nguồn lực để nghiên cứu hoặc bỏ ngoại tệ ra để nhận chuyển giao công nghệ từ nước ngoài. Thế nhưng, chỉ với việc tuyển dụng và đãi ngộ thỏa đáng các cựu quan chức từng phục vụ trong các lĩnh vực đó, các doanh nghiệp có thể được chuyển giao lại các thành tựu khoa học, công nghệ quan trọng của đất nước một cách trái phép với chi phí ít ỏi.

Những hệ quả tiêu cực nói trên hoàn toàn có thể xảy ra và theo phân loại của tổ chức Tổ chức Minh bạch Quốc tế, nó thuộc nhóm tham nhũng chính sách hay tham nhũng chiến lược mà so với nó, các hành vi nhận phong bì, quà cáp chỉ thuộc loại tham nhũng vi mô.

Tóm lại, hiện tượng các cựu quan chức sau nghi nghỉ hưu vào làm việc cho các doanh nghiệp là một hiện tượng xã hội bình thường. Tuy nhiên, Nhà nước cần có quy định rõ ràng và chế tài mạnh để một mặt khuyến khích các cựu quan chức tiếp tục có những đóng góp, cống hiến cho doanh nghiệp và xã hội. Mặt khác hạn chế, phát hiện và xử lý kịp thời những trường hợp lợi dụng việc này để giúp các doanh nghiệp thao túng, lũng đoạn thị trường cũng như rò rĩ thông tin, bí mật nhà nước hoặc rửa tiền.

 

Xem thêm: Cựu quan chức trở thành người làm thuê

 

 

Gửi lời bình luận





Thế giới doanh nhân khác